donderdag 12 april 2007
Eindopdracht eliseleren
Doorheen de cursus eliseleren, heb ik via de verschillende modules heel wat tips, nieuwe tools, … ontdekt die e-learning binnen de lerarenopleiding en meer specifiek binnen mijn eigen vakgebied kunnen optimaliseren.
Tijdens de paasvakantie heb ik voor de cursisten van het vak Onderwijs en Maatschappij - rekening houdend met hetgeen ik heb opgestoken van elise – een opdracht uitgewerkt rond kwaliteitszorg. Ik vertrok hierbij van een bestaande opdracht op eloV (spin off van Toledo) waarvan ik vond dat ze nà één semester proefdraaien wel een facelift mocht ondergaan. De reflecties voor deze eindopdracht spitsen zich dus vooral toe op een cursusonderdeel van één bepaald vak. Ik wil hierbij wel benadrukken dat ik voor andere vakken ook gebruik maak van de elektronische leeromgeving en dat ik ook voor die vakken kan putten uit de ervaringen van medecursisten uit de cursus eliseleren om het één en ander bij te sturen.
In de volgende posts vind je telkens terug welke concrete elementen ik uit de elisecursus heb geleerd !
Module 2
De module ‘Onderwijs en Maatschappij’ werd voor het eerst ingericht in het eerste semester 2006-2007. Dit vak werd in gecombineerd onderwijs aangeboden (twee afstandsmomenten met permanentie en de rest in contactonderwijs). We zijn ervan overtuigd dat een mix van face-to-facemomenten en afstandsonderwijs tegemoet komt aan de diverse leerstijlen van de lerenden.
Het hoofdstuk ‘kwaliteitszorg’ wordt via afstandsonderwijs georganiseerd.
Hoe gingen we te werk ?
-De cursist diende twee leerpaden door te nemen ivm kwaliteitszorg in het onderwijs. In de leereenheid omtrent de onderwijsinspectie (+ pedagogische begeleidingsdiensten en curriculum) wisselen tekstfragmenten, opzoekwerk en oefeningen elkaar af. Aan deze zelfstudie werd een individuele summatieve opdracht gekoppeld:
De cursist moest daarna twee open vragen oplossen in een word document. Het document werd opgeladen worden via het platform en achteraf ontving de cursist hierop individuele feedback. De schriftelijke taak kon aanzien worden als een anticiperende opdracht op een inhoudelijke discussie rond het thema ‘zelfevaluatie van scholen als hoeksteen van integrale kwaliteitszorg’. Van de cursist werd tenminste één bijdrage verwacht op het discussieforum.
Achteraf (in andere groepen) dienden cursisten ook minstens éénmaal te reageren op elkaars bijdragen. We merken dat het verplichtend karakter van deelname aan het discussieforum noodzakelijk was !
Knelpunten + mogelijke verbeteracties
- Hoe omgaan met een uiteenlopende beginsituatie (ict-vaardigheden, ervaring met leeromgevingen, gebrek aan internetaansluiting..) ?
De infosessie van onze leeromgeving voor alle nieuwe gebruikers gebeurt sinds dit semester interactief (cursisten dienen in te loggen, er worden enkele basisfuncties uitgetest (zie bijlage).
Bovenstaande actie ledigt echter de noden niet …voor sommige cursisten. In de loop van dit semester heb ik meer tijd uitgetrokken om met de cursisten samen de leeromgeving te verkennen. Infrastructureel heb ik sinds kort het geluk bijna altijd over een beamer, laptop en internetaansluiting in mijn lokaal te kunnen beschikken. Tijdens de contactmomenten verwijs ik steevast naar de leeromgeving. Zelfs als we niet met zijn allen aan een pc zitten, heb ik toch het gevoel dat door het projecteren van de leeromgeving tijdens de face-to-facemomenten de drempel om met de leeromgeving te werken, verlaagt (herhalingsprincipe, aanschouwelijkheidsprincipe!).
-Een sfeer van bemoediging scheppen, kansen bieden tot extra ondersteuning
-Tijdsinvestering : er werd geen indicatie gegeven van de minimale tijdsbesteding
Raming toevoegen (zie verder bij module 4-5)
- Cursisten gaven aan dat ze over te weinig tijd beschikten om de opdracht tot een goed einde te brengen ...
In het kader van volgend schooljaar denken we eraan om deze module over een langere periode te spreiden zodanig dat er meer tijd kan worden uitgetrokken worden om écht aan dieptewerking te doen.
Voor dit semester (een aantal groepen starten nà de paasvakantie) werd het semesterplan aangepast en heb ik per groep tevens rekening gehouden met de vrije dagen die het derde trimester rijk is …
- Bepaalde cursisten hadden tevens het gevoel te ‘verzuipen’ in de informatie die werd aangereikt. Ik denk dat het inderdaad van groot belang is dat er heel duidelijke richtlijnen dienen opgenomen te worden naar aanvullend materiaal en evaluatiecriteria. (zie module 4 en 5)
-Cursisten gaven aan dat de opdrachtformulering op te veel plaatsen (onder mededelingen, knop opdrachten, knop cursusdocumenten) binnen de leeromgeving vermeld stond ! Bovendien konden ze langs twee verschillende wegen hun individuele opdracht inzenden. Dit zorgde voor verwarring. Dit euvel werd ondertussen verholpen
Er werd een nieuwe leidraad op papier uitgewerkt.
-Afstemming naar belangstelling van de lerende
-Tekstfragmenten beperken tot de essentie
-Nog duidelijkere afspraken maken wat betreft tijdstippen wanneer ik op het forum bereikbaar ben, wanneer feedback op opdrachten wordt gegeven.
Ondertussen werd de opdracht aangepakt. Benieuwd wat ik ermee gedaan heb ? Een omschrijving met illustraties vind je terug onder module 4-5.
Module 3
Module 4 en 5
In module 4 werd verwacht om het taakontwerp van module 2 gedetailleerder aan te pakken. Dit resulteerde in drie ideeën die grosso modo werden uitgewerkt. Eén van die ideeën werd nà de feedback die ik kreeg van de coaches en na het doornemen van de bijdragen van medecursisten verder verfijnd.
Het eindresultaat van dit proces zal ik na de paasvakantie in praktijk omzetten.
Hoe wordt aan die taak concreet vormgegeven ?
De cursisten krijgen op papier een stappenplan om de opdracht tot een goed einde te brengen. In module 2 werd beklemtoond dat het maken van afspraken én het expliciteren van de opdrachtformulering van primordiaal belang is voor het welslagen van het afstandsleren.
Wat de cursisten als introductie te lezen krijgen :
“Als leerkracht zul je vroeg of laat geconfronteerd worden met kwaliteitszorg op school. Je wordt wellicht ingeschakeld in het zelfevaluatieproces van je school. Daarnaast komt om de 6 jaar de onderwijsinspectie langs. Een doorlichtingsteam kan jouw vak / studierichting doorlichten. Om je wegwijs te maken in de diverse aspecten van de kwaliteitszorg, zullen we op eloV in kleinere groepjes een vervreemdingsdiscussie voeren. Je zult je moeten inleven in een rol (bv. die van ouder, van directeur, inspectielid, minister van onderwijs , leraar). Nadien volgt een discussie vanuit jouw persoonlijk standpunt. Alvorens we tot de discussies kunnen overgaan, is het noodzakelijk om eerst enkele begrippen, procedures i.v.m. kwaliteitszorg te leren kennen. Vandaar dat er eerst een leerpad moet worden doorlopen. Hieronder vind je naast de benodigdheden, een tijdsraming, uiterste inleverdatum, de doelen maar ook de verschillende stappen die je dient te doorlopen”
Stappenplan:
Jullie gaan het thema kwaliteitszorg verkennen door verschillende stappen te doorlopen. Opgelet alleen de deelname aan de discussiefora (uit stappen 2 en 3 wordt geëvalueerd !) maar stap 1 is wel een noodzakelijke schakel voor je leerproces !
Stap 1 Doornemen leerpad kwaliteitszorg
Surf naar http://elov.vvkso.be/ > klik op de welkomstpagina op de cursus Onderwijs en Maatschappij > Knop Summatieve taak> Map Stap 1 leerpad Kwaliteitszorg
Aangezien het aflezen van een computerscherm niet altijd even aangenaam is, kun je de tekstfragmenten nalezen vanaf p. 35-45. Omdat na de afsluiting van de cursustekst (begin januari 2007) over dit onderwerp nogal veel gepubliceerd werd in de media, werd het leerpad wat aangepast. In de gedrukte cursus zijn er twee leerpaden, op eloV is er maar één leerpad (de beide leereenheden werden samengevoegd). Bekijk zeker het videofragment uit Terzake op eloV ! De testjes die in het leerpad voorkomen, kun je enkel via eloV oplossen.
Veel succes !

Stap 2: Vervreemdingsdiscussie
Surf naar http://elov.vvkso.be/ > klik op de welkomstpagina op de cursus Onderwijs en Maatschappij > Knop Summatieve taak> Map Stap 2 Vervreemdingsdiscussie.
Met een groep van 8 personen zullen jullie een vervreemdingsdiscussie voeren over de publicatie van de doorlichtingsverslagen en zelfevaluatie door scholen opgelegd (?) door de overheid.
Iedere cursist neemt een rol op zich.
1) Hoe kun je weten welke rol je zult vervullen ?
Klik op communicatie > groepspagina’s > klik op discussieruimte voor groep > zoek onder groepen 1, 2 en 3 jouw naam.
2) Keer terug naar de knop ‘summatieve taak’ > map Stap 2 Vervreemdingsdiscussie.
Indien je klikt op de map, tref je de diverse rolomschrijvingen aan met enkele richtinggevende vragen die de discussie op gang kunnen laten komen en houden. Je vindt er ook links naar bijkomende informatie. Om je wat beter in je rol te kunnen inleven, kun je achtergrondliteratuur raadplegen (gebundeld onder de knop actua). Ga hierbij selectief te werk ! Het is niet de bedoeling dat je ‘alles’ naleest. (Pijnpunt: cursisten mogen niet verzuipen in de info. Dus raden we hen aan om vooral die informatie door te nemen voor de rol die ze opnemen.)
Voorbeeld van een rol:
Rol 1 en 2 : Twee ouders
Je bent ouder en je zoon / dochter maakt de overstap van het basisonderwijs naar het secundair onderwijs. 1) Je hebt een duidelijke visie over wat een ‘goede’ school is. Probeer deze tijdens de discussie te verwoorden. 2) Door welke elementen zul je je als ouder laten leiden in de schoolkeuze voor je zoon / dochter ? Je hebt via de media vernomen dat de doorlichtingsverslagen geraadpleegd kunnen worden van de scholen uit je regio. Uit nieuwsgierigheid heb je al eens een kijkje genomen op www.destandaard.be/scholenrapport . 3) Je hebt echter wel enkele bedenkingen (positieve of negatieve) bij de publicatie van de doorlichtingsverslagen. Deze kun je formuleren op het discussieforum samen met eventuele vragen voor de minister en inspecteur-generaal. Aangezien ook een andere ouder eveneens voor een schoolkeuze staat, kunnen jullie zeker ook met elkaar van gedachten wisselen. Je wil wel eens weten welke gegevens door de doorlichting gecontroleerd worden en welke elementen van het schoolleven eerder door de school zelf worden geëvalueerd en bijgestuurd. (Je kunt dit vragen aan een leraar of een directeur )
(op eloV tref je een link aan met bijkomende info !)
3) Deelname aan het forum
De beoordelingscriteria voor de vervreemdingsdiscussie.
Kwantitatief:
-Je post je bijdragen ten laatste tegen maandag 14/05
-Je geeft antwoord op de vragen die gesteld worden in je rolomschrijving (2 of 3 vragen). Je beantwoordt de vragen die aan jou gesteld worden.
Kwalitatief:
-Je hanteert de correcte onderwijsterminologie.
-Je geeft blijk van voldoende inzicht in het onderwerp.
-Jouw bijdrage daagt uit tot reactie
Via deze weg probeer ik samenwerkend leren te stimuleren … Cursisten zijn verplicht om een bijdrage te leveren vanuit hun rol. Hun bijdrage wordt zowel kwantitatief als kwalitatief beoordeeld. Vooral door de bijdragen van medecursisten uit eliseleren en de cursustekst van module 3, heb ik de evaluatiecriteria bijgeschaafd.
Stap 3 Discussie vanuit persoonlijk standpunt
Aangezien mijn collega en ikzelf het belangrijk vinden dat cursisten ook tot een persoonlijk standpunt komen over dit thema, wordt nog een forum geopend met de hele klasgroep waarbij gediscussieerd wordt over enkele stellingen.
Dit zou bvb. in dezelfde kleine groepjes kunnen. Hier zou de aanmaak van een wiki (komen tot een gemeenschappelijk standpunt van een kleine groep over verschillende aspecten van kwaliteitszorg in het onderwijs) een meerwaarde kunnen betekenen. Dit veronderstelt dat cursisten moeten afspreken welke tijdstippen ze online (via chat, forum, skype) aanwezig zijn om de wiki te kunnen vormgeven en inhoudelijk aan te vullen. Echter, onze cursisten zijn niet allemaal even goed vertrouwd met ict. Het vraagt van hen al een serieuze inspanning om wegwijs te geraken in de elo. Bovendien loopt dit vak over slechts 6 weken. Voor de cursisten moet het haalbaar zijn om de taak te kunnen voltooien. Ik kan misschien wel een wiki opmaken met een samenvatting van de kerngedachten. (Dit leerde ik o.a. uit ons groepswerk van module 5) maar dit vraagt dan wel weer van mij een inspanning.
We hebben er uiteindelijk voor geopteerd om één groot forum open te stellen met verschillende discussielijnen waarbij iedere cursist één bijdrage moet leveren met twee onderbouwde argumenten + 1 reactie moet posten op de bijdrage van een medecursist.
Knelpunten:
Feedback / evaluatie :
Van de cursisten wordt gevraagd om via een worddocument te reflecteren op de wijze waarop ze de taak hebben aangepakt. Dit document sturen ze via de elo in. Op hetzelfde document wordt achteraf individuele feedback gegeven. De cursisten kunnen de feedback raadplegen via de elo.
Ook hier: dezelfde opmerking als hierboven : als docent is het een tijdrovende bezigheid om voor 75 cursisten individuele feedback te noteren … Vraag is ook: wat indien de cursist niet slaagt op dit onderdeel ?
Module 6 en 7
Vanaf september gaan we over tot de implementatie van de nieuwe specifieke lerarenopleiding, de opvolger van de GPB-opleiding. Om het één en ander voor te bereiden, komen de vak- of clusterverantwoordelijken van diverse cvo’s bijeen op twee momenten om voor de inhoudelijke invulling van de praktijkcomponent van de verschillende vakken van gedachten te wisselen. Met wat we geleerd hebben uit elise, zou het opzetten van een community hier wel degelijk zijn nut kunnen bewijzen … Maar dan moet de meerderheid van de deelnemers over de streep getrokken worden om van de e-communicatiemiddelen gebruik te maken … Bv. door de aanmaak van een wiki, een blog, …
Dankwoord
Deze elisecursus was voor mij een verrijkende ervaring. De werkvormen die gehanteerd werden, maakte coöperatief leren mogelijk. Ik werd aangespoord om – althans voor mij – nieuwe applicaties uit te testen. Wat ik uit de cursus heb opgestoken, kon ik ook meteen toepassen op mijn onderwijspraktijk. Langs deze weg wil ik mijn medecursisten hartelijk bedanken en dan vooral ook de groepsleden van ons groepswerkje: Annemie, Steven en Karlien. Bijzondere dank ook aan de coaches die erin slaagden ons keer op keer te motiveren met hun constructieve feedback !!
woensdag 28 maart 2007
Schrijfsels zijn wat stil gevallen
Voor het ogenblik lig ik met mijn been in de lucht, mijn gewrichtsbanden zijn gescheurd ...
Hopelijk kan ik zo snel mogelijk mijn blog aanvullen ...
donderdag 22 maart 2007
Module 6 Portfolio
Binnen onze opleiding wordt in diverse vakken van onze cursisten verwacht dat ze een portfolio samenstellen. Dit is bv. het geval in Didactische Competentie Algemeen (DCA), Groepsmanagement en in de opstapmodule (Opstap Algemene Vorming). Voor een concrete werkwijze binnen de module DCA en de opstapmodule verwijs ik naar de wiki eliseleren Groepswerk (module 5) groep 1. http://eliseondersteuning.wikispaces.com/Opdracht+Groep1 (case 2 b en case 3)
In mijn geval (case 2 b : opstapmodule) is het o.a. de bedoeling dat de onderzoeksvaardigheden / schrijf – en ict-vaardigheden van de cursist worden aangescherpt. Binnen de opstapmodule is er een grote verscheidenheid in beginsituatie op vlak van ict-vaardigheden. Enerzijds merk ik dat bij bepaalde cursisten de kennis van de mogelijkheden van bv. ‘word’ aanzienlijk toeneemt. Anderzijds lijkt de digitale portfolio een drempel waardoor er demotivatie optreedt. Cursisten mogen daarom – als het echt niet lukt om via het leerplatform de opdracht door te sturen – de deelopdrachten ook op papier indienen. Ik moedig hen echter aan om zoveel mogelijk de leeromgeving in te schakelen.
Er is er – zeker bij de aanvang - nog een sterke sturing vanwege de docent. Gaandeweg vermindert dit omdat de portfolio anders zijn doel mist. De cursist wordt nà iedere deelopdracht gestimuleerd om over de aanpak van de opdracht te reflecteren en ook het product te evalueren. De docent geeft voornamelijk directieve feedback. Ik las in de cursustekst van module 6 dat de student ook zelf verantwoordelijk is voor het vragen om ondersteuning.
Mijn doelpubliek heeft zeker begeleiding nodig en ik moedig hen aan om de mogelijkheden tot begeleiding optimaal te benutten. De ene cursist heeft er minder moeite mee om mij per mail / discussieforum / ... aan te spreken dan de andere.
De portfolio wordt digitaal samengesteld. Aan de cursist wordt gevraagd om na afloop van de module de portfolio zelf te bewaren hetzij digitaal, hetzij in gedrukte versie opdat docenten eventueel in een verder stadium van de opleiding de portfolio alsnog kunnen inkijken.
Dit is niet echt ideaal maar we groeien er gaandeweg in. Het vraagt veel overleg binnen het team om de verschillende modules op elkaar af te stemmen. Ik zie bv. voor wat de didactische component van de opleiding betreft wel een meerwaarde in het bijhouden van een portfolio (via bv. een blog). Ik ben zelf niet zo goed op de hoogte van de inhoud /organisatie van de verschillende didactische modules maar ik meen te weten dat binnen de portfolio van didactische competentie algemeen de eerste opdracht o.m. bestaat uit het formuleren van leervragen en de laatste opdracht een afsluitende reflectie van het vak vormt waarbij enerzijds o.m. gerefereerd wordt naar de initiële leervragen en anderzijds naar de leervragen / sterke punten / werkpunten / … in functie van de volgende module DCP (didactische competentie praktijkinitiatie). Voor deze module wordt vooralsnog geen portfolio bijgehouden. Ik vermoed dat binnen DCP anticiperend op een afsluitend leergesprek, de cursist aangezet wordt om een schriftelijke reflectie neer te schrijven via een gestandaardiseerd formulier dat ook binnen het vak Didactische Competentie Oefenlessen (volgend op DCP wordt aangewend. Via een blog zouden de reflecties van de cursist gebundeld kunnen worden (bv. ook zijn sterke / werkpunten ivm communicatieve vaardigheden, klasmanagement, …Op die manier kan het individueel traject vorm gegeven worden … De portfolio dient dan werkelijk als een hulpmiddel om een doorlopende leerlijn te creëren tot en met de stage. Zelfs wanneer de cursist de opleiding voltooid heeft, kan hij zijn ontwikkelingsproces verder opvolgen.
Ofwel zou je per cluster van competenties een aparte pagina binnen de e-portfolio moeten beschikbaar stellen. Cursisten leren daardoor reflecteren over de verschillende componenten die bijdragen tot het complexe proces van de beroepsbeoefenaar i.c. de leraar. De vraag is dan welke webapplicatie de meest interessante is.
In feite worstel ik zelf met nogal wat vragen/ bedenkingen rond het gebruik van de e-portfolio.
1) Ik zie wel in dat een blog interessant kan zijn als 'open' applicatie waarbij een cursist al zijn ervaringen kan bundelen zodanig dat ook wanneer hij de opleiding verlaat, hij / zij steeds op zijn blog kan terugvallen. Aangezien een blog een persoonlijk ontwikkelingsdocument is, kun je als docent – volgens mij - niet écht sturend te werk gaan. Ik vraag mij af of je in een blog zoals bij bv. een website/wiki een sjabloon met pagina-indeling van specifieke onderdelen die aan bod moeten komen in de portfolio, kunt aanmaken.
2) De GPB-opleiding wordt wat gereorganiseerd in functie van de nieuwe specifieke lerarenopleiding. De praktijkcomponent zal uitgebreid worden wat betekent dat allerhande praktijkopdrachten, werkstukken, verzameld zouden kunnen worden in een portfolio. Op die manier kan de cursist zelf zijn leerproces in kaart brengen.De vraag is hoe je dit concreet organiseert. Via een blog, via een applicatie binnen de leeromgeving, … Hierbij een uitdrukkelijke vraag aan medecursisten of zij al de portfoliotool van toledo+ hebben gehanteerd en welke ervaringen ze hiermee hebben ?
woensdag 21 maart 2007
Welkom op mijn blog !
Nog nooit geblogd, maar nu komt het er toch van ... In het kader van de cursus eliseleren vind je hieronder een posting over de implementatie en de meerwaarde van een elektronische porfolio binnen een lerarenopleiding. Veel leesgenot ...
