donderdag 12 april 2007

Eindopdracht eliseleren

Beste lezer,

Doorheen de cursus eliseleren, heb ik via de verschillende modules heel wat tips, nieuwe tools, … ontdekt die e-learning binnen de lerarenopleiding en meer specifiek binnen mijn eigen vakgebied kunnen optimaliseren.

Tijdens de paasvakantie heb ik voor de cursisten van het vak Onderwijs en Maatschappij - rekening houdend met hetgeen ik heb opgestoken van elise – een opdracht uitgewerkt rond kwaliteitszorg. Ik vertrok hierbij van een bestaande opdracht op eloV (spin off van Toledo) waarvan ik vond dat ze nà één semester proefdraaien wel een facelift mocht ondergaan. De reflecties voor deze eindopdracht spitsen zich dus vooral toe op een cursusonderdeel van één bepaald vak. Ik wil hierbij wel benadrukken dat ik voor andere vakken ook gebruik maak van de elektronische leeromgeving en dat ik ook voor die vakken kan putten uit de ervaringen van medecursisten uit de cursus eliseleren om het één en ander bij te sturen.

In de volgende posts vind je telkens terug welke concrete elementen ik uit de elisecursus heb geleerd !

Module 2

Het onderwijskundig ontwerp voor een e-learningversie van een hoofdstuk van het vak Onderwijs en Maatschappij werd in deze module vorm gegeven. Hiernavolgend wordt een schets van de bestaande opdracht gegeven met enkele knelpunten en mogelijke verbeteracties.

De module ‘Onderwijs en Maatschappij’ werd voor het eerst ingericht in het eerste semester 2006-2007. Dit vak werd in gecombineerd onderwijs aangeboden (twee afstandsmomenten met permanentie en de rest in contactonderwijs). We zijn ervan overtuigd dat een mix van face-to-facemomenten en afstandsonderwijs tegemoet komt aan de diverse leerstijlen van de lerenden.


Het hoofdstuk ‘kwaliteitszorg’ wordt via afstandsonderwijs georganiseerd.

Hoe gingen we te werk ?

-De cursist diende twee leerpaden door te nemen ivm kwaliteitszorg in het onderwijs. In de leereenheid omtrent de onderwijsinspectie (+ pedagogische begeleidingsdiensten en curriculum) wisselen tekstfragmenten, opzoekwerk en oefeningen elkaar af. Aan deze zelfstudie werd een individuele summatieve opdracht gekoppeld:
De cursist moest daarna twee open vragen oplossen in een word document. Het document werd opgeladen worden via het platform en achteraf ontving de cursist hierop individuele feedback. De schriftelijke taak kon aanzien worden als een anticiperende opdracht op een inhoudelijke discussie rond het thema ‘zelfevaluatie van scholen als hoeksteen van integrale kwaliteitszorg’. Van de cursist werd tenminste één bijdrage verwacht op het discussieforum.
Achteraf (in andere groepen) dienden cursisten ook minstens éénmaal te reageren op elkaars bijdragen. We merken dat het verplichtend karakter van deelname aan het discussieforum noodzakelijk was !


Knelpunten + mogelijke verbeteracties


- Hoe omgaan met een uiteenlopende beginsituatie (ict-vaardigheden, ervaring met leeromgevingen, gebrek aan internetaansluiting..) ?

De infosessie van onze leeromgeving voor alle nieuwe gebruikers gebeurt sinds dit semester interactief (cursisten dienen in te loggen, er worden enkele basisfuncties uitgetest (zie bijlage).

Bovenstaande actie ledigt echter de noden niet …voor sommige cursisten. In de loop van dit semester heb ik meer tijd uitgetrokken om met de cursisten samen de leeromgeving te verkennen. Infrastructureel heb ik sinds kort het geluk bijna altijd over een beamer, laptop en internetaansluiting in mijn lokaal te kunnen beschikken. Tijdens de contactmomenten verwijs ik steevast naar de leeromgeving. Zelfs als we niet met zijn allen aan een pc zitten, heb ik toch het gevoel dat door het projecteren van de leeromgeving tijdens de face-to-facemomenten de drempel om met de leeromgeving te werken, verlaagt (herhalingsprincipe, aanschouwelijkheidsprincipe!).


-Een sfeer van bemoediging scheppen, kansen bieden tot extra ondersteuning


-Tijdsinvestering : er werd geen indicatie gegeven van de minimale tijdsbesteding
Raming toevoegen (zie verder bij module 4-5)

- Cursisten gaven aan dat ze over te weinig tijd beschikten om de opdracht tot een goed einde te brengen ...

In het kader van volgend schooljaar denken we eraan om deze module over een langere periode te spreiden zodanig dat er meer tijd kan worden uitgetrokken worden om écht aan dieptewerking te doen.

Voor dit semester (een aantal groepen starten nà de paasvakantie) werd het semesterplan aangepast en heb ik per groep tevens rekening gehouden met de vrije dagen die het derde trimester rijk is …


- Bepaalde cursisten hadden tevens het gevoel te ‘verzuipen’ in de informatie die werd aangereikt. Ik denk dat het inderdaad van groot belang is dat er heel duidelijke richtlijnen dienen opgenomen te worden naar aanvullend materiaal en evaluatiecriteria. (zie module 4 en 5)

-Cursisten gaven aan dat de opdrachtformulering op te veel plaatsen (onder mededelingen, knop opdrachten, knop cursusdocumenten) binnen de leeromgeving vermeld stond ! Bovendien konden ze langs twee verschillende wegen hun individuele opdracht inzenden. Dit zorgde voor verwarring. Dit euvel werd ondertussen verholpen

Er werd een nieuwe leidraad op papier uitgewerkt.

-Afstemming naar belangstelling van de lerende

-Tekstfragmenten beperken tot de essentie

-Nog duidelijkere afspraken maken wat betreft tijdstippen wanneer ik op het forum bereikbaar ben, wanneer feedback op opdrachten wordt gegeven.

Ondertussen werd de opdracht aangepakt. Benieuwd wat ik ermee gedaan heb ? Een omschrijving met illustraties vind je terug onder module 4-5.

Module 3

Een nieuwe wereld van allerlei e-communicatietools ging voor mij open. RSS kon mij meteen bekoren … ik heb trouwens dadelijk gebruik gemaakt van www.bloglines.com om mijn favoriete websites te kunnen volgen. Via deze blog is dit trouwens eveneens mogelijk ! Ik heb (via Maarten Cannaerts) vernomen dat je RSS kan integreren in een leeromgeving. Voor de vakken die ik geef, is dit uiterst interessant. De leerinhouden van vakken waarin vooral de onderwijsregelgeving en onderwijsorganisatorische aspecten aan bod komen, worden immers ieder semester aan de recente evoluties aangepast. Nu nog een ICT-coördinator overhalen om mij te helpen om RSS toe te voegen aan een cursus op de leeromgeving…
De webconferentie (flashmeeting) vond ik aangenaam om eens mee te maken maar zie ik niet dadelijk toepasbaar in mijn eigen onderwijspraktijk. Ik vrees dat aan de randvoorwaarden niet altijd zal kunnen worden voldaan : niet iedere cursist beschikt over de nodige apparatuur (webcam, microfoon), het vergt heel wat georganiseer, de groep mag niet te groot uitvallen, … Bovendien is het moeilijk om rechtstreeks te interveniëren op de bijdrage van een lid. Je bent verplicht om je beurt af te wachten… Wanneer de discussie een bepaalde richting uitgaat, is het moeilijk om dit om te buigen. Er wordt soms naast elkaar gecommuniceerd ( hoewel je via dit medium synchroon kunt communiceren à contradictio in terminis ?). Anderzijds is het een alternatief wanneer door afstand geen rechtstreeks contact mogelijk is. De techniek is redelijk eenvoudig. Wanneer een moderator het overzicht houdt, kan de discussie wel gestructureerd verlopen. Misschien is zo’n webconferentie wel interessant om een expert uit te nodigen …indien die niet lijfelijk aanwezig kan zijn (cfr. module 7) of in geval van groepswerk voor cursisten die interesse hebben om via dit medium te werken. (differentiatie naar beginsituatie op vlak van ict-vaardigheden). Ik zie ook het nut ervan in om een vakvergadering op afstand te organiseren mits de agendapunten grondig werden voorbereid.
Doorheen de derde module maakte ik voor het eerst ook kennis met wiki’s, weblog’s, … waarmee in modules 5 en 6 mee werd geëxperimenteerd. De voor- en de nadelen van dergelijke tools voor mijn concrete onderwijspraktijk zal ik verder exploreren in het voorbeeld van een taak dat ik heb uitgewerkt voor module 4. In mijn volgende post, vind je trouwens terug wat ik concreet heb opgestoken van modules 3, 4 en 5 voor de uitwerking van één opdracht.

Module 4 en 5



In module 4 werd verwacht om het taakontwerp van module 2 gedetailleerder aan te pakken. Dit resulteerde in drie ideeën die grosso modo werden uitgewerkt. Eén van die ideeën werd nà de feedback die ik kreeg van de coaches en na het doornemen van de bijdragen van medecursisten verder verfijnd.



Het eindresultaat van dit proces zal ik na de paasvakantie in praktijk omzetten.



Hoe wordt aan die taak concreet vormgegeven ?



De cursisten krijgen op papier een stappenplan om de opdracht tot een goed einde te brengen. In module 2 werd beklemtoond dat het maken van afspraken én het expliciteren van de opdrachtformulering van primordiaal belang is voor het welslagen van het afstandsleren.


Wat de cursisten als introductie te lezen krijgen :

“Als leerkracht zul je vroeg of laat geconfronteerd worden met kwaliteitszorg op school. Je wordt wellicht ingeschakeld in het zelfevaluatieproces van je school. Daarnaast komt om de 6 jaar de onderwijsinspectie langs. Een doorlichtingsteam kan jouw vak / studierichting doorlichten. Om je wegwijs te maken in de diverse aspecten van de kwaliteitszorg, zullen we op eloV in kleinere groepjes een vervreemdingsdiscussie voeren. Je zult je moeten inleven in een rol (bv. die van ouder, van directeur, inspectielid, minister van onderwijs , leraar). Nadien volgt een discussie vanuit jouw persoonlijk standpunt. Alvorens we tot de discussies kunnen overgaan, is het noodzakelijk om eerst enkele begrippen, procedures i.v.m. kwaliteitszorg te leren kennen. Vandaar dat er eerst een leerpad moet worden doorlopen. Hieronder vind je naast de benodigdheden, een tijdsraming, uiterste inleverdatum, de doelen maar ook de verschillende stappen die je dient te doorlopen”

Stappenplan:

Jullie gaan het thema kwaliteitszorg verkennen door verschillende stappen te doorlopen. Opgelet alleen de deelname aan de discussiefora (uit stappen 2 en 3 wordt geëvalueerd !) maar stap 1 is wel een noodzakelijke schakel voor je leerproces !

Stap 1 Doornemen leerpad kwaliteitszorg

Surf naar http://elov.vvkso.be/ > klik op de welkomstpagina op de cursus Onderwijs en Maatschappij > Knop Summatieve taak> Map Stap 1 leerpad Kwaliteitszorg

Aangezien het aflezen van een computerscherm niet altijd even aangenaam is, kun je de tekstfragmenten nalezen vanaf p. 35-45. Omdat na de afsluiting van de cursustekst (begin januari 2007) over dit onderwerp nogal veel gepubliceerd werd in de media, werd het leerpad wat aangepast. In de gedrukte cursus zijn er twee leerpaden, op eloV is er maar één leerpad (de beide leereenheden werden samengevoegd). Bekijk zeker het videofragment uit Terzake op eloV ! De testjes die in het leerpad voorkomen, kun je enkel via eloV oplossen.
Veel succes !



Stap 2: Vervreemdingsdiscussie

Surf naar http://elov.vvkso.be/ > klik op de welkomstpagina op de cursus Onderwijs en Maatschappij > Knop Summatieve taak> Map Stap 2 Vervreemdingsdiscussie.

Met een groep van 8 personen zullen jullie een vervreemdingsdiscussie voeren over de publicatie van de doorlichtingsverslagen en zelfevaluatie door scholen opgelegd (?) door de overheid.

Iedere cursist neemt een rol op zich.

1) Hoe kun je weten welke rol je zult vervullen ?

Klik op communicatie > groepspagina’s > klik op discussieruimte voor groep > zoek onder groepen 1, 2 en 3 jouw naam.

2) Keer terug naar de knop ‘summatieve taak’ > map Stap 2 Vervreemdingsdiscussie.

Indien je klikt op de map, tref je de diverse rolomschrijvingen aan met enkele richtinggevende vragen die de discussie op gang kunnen laten komen en houden. Je vindt er ook links naar bijkomende informatie. Om je wat beter in je rol te kunnen inleven, kun je achtergrondliteratuur raadplegen (gebundeld onder de knop actua). Ga hierbij selectief te werk ! Het is niet de bedoeling dat je ‘alles’ naleest. (Pijnpunt: cursisten mogen niet verzuipen in de info. Dus raden we hen aan om vooral die informatie door te nemen voor de rol die ze opnemen.)

Voorbeeld van een rol:

Rol 1 en 2 : Twee ouders
Je bent ouder en je zoon / dochter maakt de overstap van het basisonderwijs naar het secundair onderwijs. 1) Je hebt een duidelijke visie over wat een ‘goede’ school is. Probeer deze tijdens de discussie te verwoorden. 2) Door welke elementen zul je je als ouder laten leiden in de schoolkeuze voor je zoon / dochter ? Je hebt via de media vernomen dat de doorlichtingsverslagen geraadpleegd kunnen worden van de scholen uit je regio. Uit nieuwsgierigheid heb je al eens een kijkje genomen op
www.destandaard.be/scholenrapport . 3) Je hebt echter wel enkele bedenkingen (positieve of negatieve) bij de publicatie van de doorlichtingsverslagen. Deze kun je formuleren op het discussieforum samen met eventuele vragen voor de minister en inspecteur-generaal. Aangezien ook een andere ouder eveneens voor een schoolkeuze staat, kunnen jullie zeker ook met elkaar van gedachten wisselen. Je wil wel eens weten welke gegevens door de doorlichting gecontroleerd worden en welke elementen van het schoolleven eerder door de school zelf worden geëvalueerd en bijgestuurd. (Je kunt dit vragen aan een leraar of een directeur )

(op eloV tref je een link aan met bijkomende info !)

3) Deelname aan het forum


De beoordelingscriteria voor de vervreemdingsdiscussie.

Kwantitatief:
-Je post je bijdragen ten laatste tegen maandag 14/05
-Je geeft antwoord op de vragen die gesteld worden in je rolomschrijving (2 of 3 vragen). Je beantwoordt de vragen die aan jou gesteld worden.
Kwalitatief:
-Je hanteert de correcte onderwijsterminologie.
-Je geeft blijk van voldoende inzicht in het onderwerp.
-Jouw bijdrage daagt uit tot reactie

Via deze weg probeer ik samenwerkend leren te stimuleren … Cursisten zijn verplicht om een bijdrage te leveren vanuit hun rol. Hun bijdrage wordt zowel kwantitatief als kwalitatief beoordeeld. Vooral door de bijdragen van medecursisten uit eliseleren en de cursustekst van module 3, heb ik de evaluatiecriteria bijgeschaafd.

Stap 3 Discussie vanuit persoonlijk standpunt

Aangezien mijn collega en ikzelf het belangrijk vinden dat cursisten ook tot een persoonlijk standpunt komen over dit thema, wordt nog een forum geopend met de hele klasgroep waarbij gediscussieerd wordt over enkele stellingen.
Dit zou bvb. in dezelfde kleine groepjes kunnen. Hier zou de aanmaak van een wiki (komen tot een gemeenschappelijk standpunt van een kleine groep over verschillende aspecten van kwaliteitszorg in het onderwijs) een meerwaarde kunnen betekenen. Dit veronderstelt dat cursisten moeten afspreken welke tijdstippen ze online (via chat, forum, skype) aanwezig zijn om de wiki te kunnen vormgeven en inhoudelijk aan te vullen. Echter, onze cursisten zijn niet allemaal even goed vertrouwd met ict. Het vraagt van hen al een serieuze inspanning om wegwijs te geraken in de elo. Bovendien loopt dit vak over slechts 6 weken. Voor de cursisten moet het haalbaar zijn om de taak te kunnen voltooien. Ik kan misschien wel een wiki opmaken met een samenvatting van de kerngedachten. (Dit leerde ik o.a. uit ons groepswerk van module 5) maar dit vraagt dan wel weer van mij een inspanning.


We hebben er uiteindelijk voor geopteerd om één groot forum open te stellen met verschillende discussielijnen waarbij iedere cursist één bijdrage moet leveren met twee onderbouwde argumenten + 1 reactie moet posten op de bijdrage van een medecursist.


Knelpunten:


Er is geen sprake van peerassessment. Dit zag ik moeilijk te realiseren. Daarnaast dien ik zelf op te treden als coach voor de fora in kleine groepen en 1 klassikaal forum. Dit betekent dat ik per groep van 25 cursisten vier fora in de gaten moet houden. Ik heb drie groepen: dit maakt een totaal van 12 fora !!


Feedback / evaluatie :


Van de cursisten wordt gevraagd om via een worddocument te reflecteren op de wijze waarop ze de taak hebben aangepakt. Dit document sturen ze via de elo in. Op hetzelfde document wordt achteraf individuele feedback gegeven. De cursisten kunnen de feedback raadplegen via de elo.
Ook hier: dezelfde opmerking als hierboven : als docent is het een tijdrovende bezigheid om voor 75 cursisten individuele feedback te noteren … Vraag is ook: wat indien de cursist niet slaagt op dit onderdeel ?

Module 6 en 7

Voor module 6 verwijs ik graag naar mijn bijdrage op deze blog. Wat netwerking (module 7) betreft, heb ik mij vooral toegespitst op de mogelijkheden van vakcommunity’s binnen een gesloten systeem nl. de leeromgeving eloV. Het belang van een trekker en facetoface-bijeenkomsten zijn niet te onderschatten, wil men ervoor zorgen dat de samenwerkingsverbanden niet verwateren.
Vanaf september gaan we over tot de implementatie van de nieuwe specifieke lerarenopleiding, de opvolger van de GPB-opleiding. Om het één en ander voor te bereiden, komen de vak- of clusterverantwoordelijken van diverse cvo’s bijeen op twee momenten om voor de inhoudelijke invulling van de praktijkcomponent van de verschillende vakken van gedachten te wisselen. Met wat we geleerd hebben uit elise, zou het opzetten van een community hier wel degelijk zijn nut kunnen bewijzen … Maar dan moet de meerderheid van de deelnemers over de streep getrokken worden om van de e-communicatiemiddelen gebruik te maken … Bv. door de aanmaak van een wiki, een blog, …

Dankwoord

Tot slot:
Deze elisecursus was voor mij een verrijkende ervaring. De werkvormen die gehanteerd werden, maakte coöperatief leren mogelijk. Ik werd aangespoord om – althans voor mij – nieuwe applicaties uit te testen. Wat ik uit de cursus heb opgestoken, kon ik ook meteen toepassen op mijn onderwijspraktijk. Langs deze weg wil ik mijn medecursisten hartelijk bedanken en dan vooral ook de groepsleden van ons groepswerkje: Annemie, Steven en Karlien. Bijzondere dank ook aan de coaches die erin slaagden ons keer op keer te motiveren met hun constructieve feedback !!

woensdag 28 maart 2007

Schrijfsels zijn wat stil gevallen

Hoi,

Voor het ogenblik lig ik met mijn been in de lucht, mijn gewrichtsbanden zijn gescheurd ...

Hopelijk kan ik zo snel mogelijk mijn blog aanvullen ...